De historie van toneelvereniging Advendo.
Alleen De
Vriendschap En Nederigheid Doen Overwinnen, kortweg Advendo.
Onder die
naam werd de vereniging op 28 oktober 1937 opgericht.
Advendo is een
veel voorkomende verenigingsnaam.
Er is een
muziekvereniging Advendo
(Aangenaam
Door Vriendschap En Nuttig Door Oefening) in Diever,
een
sportvereniging Advendo (Aangenaam Door Vermaak En
Nuttig Door Ontspanning) in Breda
en nog tal
van andere verenigingen met de naam Advendo.
En wist u
dat de letters van voetbalclub NAC staan voor 'Noad Advendo Combinatie'?
Maar
terug naar toneelvereniging Advendo uit IJmuiden.
In
krantenartikelen, waarvan de teksten hieronder staan vermeld,
wordt
uitvoerig op het ontstaan van Advendo ingegaan.
Met name uit het
tweede artikel blijkt dat Advendo is opgericht
na een
conflict met de Sint-Nicolaasvereniging.
Maar de
notulen van de oprichtingsvergadering zijn ook bewaard gebleven
en die
geven nog meer scheve verhoudingen weer.
Joh. de Haan schrijft op 30 oktober 1937 zijn notulen over de
oprichtingsvergadering:
28 Oct. 1937
In
repetitievergadering bijeen bij Mevr. Hammer.
Aanwezig
waren alle leden plus den Heer Klein.
De
voorzitter opent deze vergadering door zijn vreugde er over uit te spreken
dat allen
aan de oproep gehoor gegeven hebben en geeft aan de sec. het woord.
Die leest
de notulen voor van de gehouden bestuursvergadering met H.B.
op 26 Oct. 1937
waar hij een
mondelinge toelichting bij houd waar den Hr. Klein op antwoord daar de
toelichting op hem (Klein) sloeg.
De Haan
onderbreekt Klein even door hem namens bestuur en leden te vragen
of hij zoo
goed zou willen zijn om zijn functie als Regisseur neer te leggen in het belang
der vereeniging.
Waarop hij
vraagt wat de oorzaak daarvan is waarop verschillende leden op
antwoorden dat den
Hr. Klein te onsympathiek is en te hoogdravend én te veel eigendunk bezit als
Regisseur.
Den Hr.
Klein steekt daarna van wal en begint allereerst de leden op te noemen die de
hoofdoorzaak zijn,
waarvan den Hr.
Verhoog met een vooropgezet doel op de vereeniging
gekomen is,
waarover
natuurlijk hoog en breed en lang over gepraat word.
Daar kon tenslotte geen overeenstemming over komen,
waarna den Heer
Klein bedankte als Regisseur en niet als lid toetreden wou.
Daarna
werd overgegaan tot het kiezen van een nieuwe naam.
Door den
Hr. Klein werd nog een nieuwe naam voorgesteld,
welke door
alle leden aangenomen werd, deze naam werd "A.D.V.E.N.D.O.".
De voorzitter
dankt den Hr. Klein nog voor wat hij alzoo voor de vereeniging gedaan heeft en
drukt zijn
spijt uit dat wij Klein niet als lid kunnen behouden..
2
bestuursleden werden aangewezen om naar Kossen toe te
gaan de Haan en de Weers.
Nu word
er overgegaan tot het vaststellen van de Reglementen,
wat aan 4
personen opgedragen werd, met name, Verhoog, Jongkind, de Weerd
en de Haan.
De
voorzitter doet aan de leden de oproep om op de eervolgende bijeenkomst
allemaal
alvast met één
donateur (trice) aan te komen en sloot hiermede de
vergadering.
30 October 1937
Joh. de Haan
sec. "Advendo"
De IJmuider Courant van 24 oktober 1952 schrijft naar
aanleiding van het 15-jarig bestaan onder meer het volgende:
"De
straat bestaat allang niet meer in IJmuiden-Oost.
Het huis
is vertrapt onder de laars van de Duitsers.
Maar 'Advendo', dat de 28e October 1937
het levenslicht aanschouwde in de Ratelstraat –
de eerste
links van de Troelstraweg, weet u nog wel? - heeft de
storm der tijden,
die in
vijftien jaar over dit toneelgezelschap heenstrok,
braaf doorstaan.
Het
gebeurde in de huiskamer van de heer M.C. Hammer, nu vijftien jaar terug en het begin was pover.
Een
handjevol toneelminnaren kwam bijeen, om uit een noodlijdend verenigingetje
voor kinderen,
dat bij tijd
en wijle ook wel eens een avondje uit voor de ouders in
elkaar flanste,
een echte amateurtoneelclub te fabrieken.
De
kalender stond op 1937 en de crisis had de wereld in zijn greep - het geld was
schaars.
Toch werd 'Advendo' in de wieg gelegd
en nu, vijftien jaar later,
is de
magere boreling van toen uitgegroeid tot een struise jongedame,
die haar
mondje best weet te roeren in het Kennemer
toneelgezin.
Rond die
eerste bestuurstafel zaten de heer ('opa') J. Mijssen,
die
voorzitter werd, B. Vossen, die nu nog de penningen beheert,
M.C. Hammer, de huidige voorzitter wiens
eerste functie met 'commissaris' werd aangeduid, Anton
de Weers,
Hans de
Haan, de ijverige pennevoerder, en mevrouw T. Witte-Maasland,
die in die
dagen over de (platte) buidel waakte.
Alles was
compleet op die avond van de achtentwintigste, alleen ontbrak er nog een naam.
Meneer J.
Klein, een der eerste werkende leden had een idee:
'Alleen
de vriendschap en nederigheid doen overwinnen' zei hij
en dat kon
worden afgekort tot 'Advendo'.
Maar het IJmuiden van die dagen, dat zijn pappenheimers dacht te
kennen,
wist er een
betere omschrijving van: 'Altijd dronken voor en na de opvoering...'.
Ach ja,
die eerste stappen op het toneel voerden wel eens rakelings langs een
glas
welversneden vocht en elke voorstelling eindigde,
moest
eindigen, met een bal, waar de kurk losser zat dan de muze met de lier heeft
bedoeld."
Vijf jaar
later, op 23 oktober 1957, schrijft dezelfde krant naar aanleiding
van het
20-jarig bestaan van Advendo onder meer het volgende:
"De
initiatiefnemers tot de oprichting van 'Advendo' hadden twintig jaar geleden
de
gevreesde plankenkoorts reeds met goed gevolg doorstaan,
als leden
van de toneelclub der toenmalige Sint-Nicolaasvereniging 'Ons Belang",
voor welke
organisatie zij geregeld de feestavonden verzorgden.
Uit de
opbrengst hiervan moesten dan de periodieke kinderfestijnen worden bekostigd.
Na enige
tijd ontstond echter een conflict tussen toneelclub en 'Algemeen Belang',
waarvan men de
oorzaak intussen allang weer vergeten is,
maar die voor
de leden toch de aanleiding vormde tot het besluit,
zich van deze
organisatie af te scheiden.
Nochtans
waren zij reeds teveel door voetlicht en schmink gefacineerd om het toneel definitief vaarwel te zeggen;
zodat men
besloot de planken te blijven betreden, maar dan als volkomen zelfstandige
vereniging.
Met als
gevolg dat op de reeds bovengenoemde datum een nieuw
ensemble werd opgericht,
dat onder de
zinrijke naam 'Alleen De Vriendschap En Nederigheid Doen Overwinnen'
zijn
opwachting maakte bij het IJmuider Publiek.
Na
ijverig repeteren presenteerde het nog jonge 'Advendo'
zich 5
februari
'Het
Wapen van Velsen'aan de Stationsweg;
welk gebouw
zoals men weet oorlog en bezetting evenmin heeft mogen overleven.
Onder
regie van Henk Bierman werd als openingsstuk opgevoerd de klucht '
Amor en
bananen', welke voorstelling de spelers direct het nodige zelfvertrouwen mocht
opleveren,
om hierna
met een grote dosis enthousiasme aan de voorbereidingen voor het tweede stuk te
beginnen.
Al liet
het zich dan ook aan het begin van deze avond niet aanzien dat de voorstelling
een succes zou worden,
want tot een
kwartier voor aanvang bevond zich nog geen hond in de zaal;
zoals dit
in vakkringen wordt genoemd.
Maar
gelukkig voor de angstiog door de kijkgaten loerende Advendo-leden
kwamen de
bezoekers daarna letterlijk de zaal binnenstromen
(driehonderd
toeschouwers à raison van vijfendertig cent per
toegangskaart, met inbegrip van het bal),
zodat een
half uur later toch voor een totaal uitverkocht huis kon worden gehaald.
Na drie
jaar meende het bestuur voldoende vaste voet in IJmuiden
te hebben verkregen,
om
definitief te breken met het dikwijls beruchte
'Na
afloop bal', welke aankondiging meestal meer danslustigen
dan toneelliefhebbers naar een voorstelling lokt.
Men
verhuisde toen voor de toneelavonden naar het Patronaatsgebouw aan de Willemsbeekweg;
welk besluit
gelukkig niemand heeft berouwd, want de toelooop van
donateurs was
daarop al zo
verblijdend groot, dat al spoedig iedere opvoering nog een keer herhaald moest
worden.
De
laatste voorstellingen werden hier 4 en 5 mei 1941 gegeven met
'Levensschaduwen'; althans voorlopig de laatste,
want ook 'Advendo' wenste zich niet te onderwerpen aan de bepalingen
van de beruchte zogenaamde 'Kultuurkamer'.
Het
kasgeld werd op de bank gezet, in afwachting van betere tijden en het optreden
in het openbaar gestaakt,
zodat de
werkende leden nog slechts op een onderling contact waren aangewezen.
De
donkere dagen waren aangebroken van vernieling, 'Sperrstunde'
en evacuatie...
Gelukkig
heeft de vereniging slechts weinig nadelige gevolgen
van oorlog
en bezetting ondervonden,
zodat bestuur
en werkende leden betrekkelijk kort na de bevrijding alweer bijeen konden
komen,
teneinde de
activiteiten met hernieuwde energie te hervatten.
Dit alles
resulteerde tot de glorieuze rentree van 'Advendo' in
het Patronaatsgebouw op 11 en 12 oktober 1945,
met twee
opvoeringen van de klucht 'Welkom binnen'.
Deze
voorstellingen vormden de inzet tot een reeks van jaren waarin de
sucessen met de gebruikelijke tegenslagen werden
afgewisseld.
'Advendo' trad op in diverse plaatsen; zoals Bussum, Castricum en Beverwijk,
waarbij dan telkens
voorstellingen werden verzorgd ten bate van een menslievende doelstelling;
onder andere
voor het Koningin Wilhelminafonds en de T.B.C.-bestrijding.
erder nam de vereniging deel aan enige
toneelwedstrijden,
waarbij
mevrouw R. Vosse-Van der Wel zich nog wist te
onderscheiden door
een eerste
prijs te behalen voor de best gespeelde damesrol.
Andere
hoogtepunten in het bestaan van 'Advendo' vormden het
aanvaarden van het beschermheerschap door
F.C.H. Baron
van Tuyl van Serooskerken
en het
optreden op zijn landgoed 'Watervliet' met 'Tante Jutta';
ter
gelegenheid van zijn huwelijksfeest.
Ook de
herdenking van het vijftienjarige bestaan,
met enige
cabaretavonden in het Hervormd Jeugdhuis aan de Rembrandtlaan
–
welk
gebouw in het vervolg door 'Advendo' zou worden
bespeeld - werd door de donateurs bijzonder op prijs gesteld."
In de
inleiding van dit artikel gaat de journalist ook in op het toenmalige belang
van amateurtoneel:
"Bovendien
is het amateurtoneel in de omgeving van het Noordzeekanaal
vooral van zulk een groot belang,
omdat de
voorstellingen door beroepsgezelschappen hier per seizoen in aantal op de
vingers van één hand te tellen zijn.
Zodat de
dilettanten practisch het enige contact tussen
publiek en
toneel moeten onderhouden; een factor met een verantwoordelijke
betekenis (...)."
Dat
laatste is tegenwoordig wel anders: in de drie theaters van
IJmuiden komen
enorm veel beroepsgezelschappen langs.
Heeft
amateurtoneel daardoor haar waarde verloren?
Het
antwoord is een duidelijk Neen! Er zijn hiervoor vele redenen te noemen,
maar laten we
het hier beperken tot een duidelijk voor
iedereen te
signaleren aspect van het huidige beroepstheater.
De kosten
zijn dusdanig opgelopen dan een normaal gezin amper het theater nog kan
bezoeken.
Ruim 40
euro voor een avondje André van Duin in de
Stadsschouwburg is bijna niet meer te doen.
En zonder
de vergelijking in kwaliteit met genoemde komiek te willen leggen,
kunnen voor dat
bedrag 5 voorstellingen van Advendo bezocht worden.